Przewlekły stres – jak go rozpoznać?

Przewlekły stres, zanim stał się zmorą odbierającą radość i energię, był zwykłym stresem.

Więcej o tym, czym jest stres przeczytasz TUTAJ – link do artykułu ,,Czym jest stres?”.

Owszem, zdarzało się, że byłeś zdenerwowany — lekki niepokój przed podjęciem ważnej decyzji, nieco krytyczne spojrzenie na swoje umiejętności, szybsze bicie serca — jednak stres mijał wraz z zakończeniem sytuacji. Z czasem jednak, zamiast stopniowo zanikać, zaczął towarzyszyć ci przez większość dnia, tygodnia, wreszcie lat.

Etapy rozwoju przewlekłego stresu

Do pierwszych sygnałów przewlekłego stresu należą frustracja i lekkie, powracające zmęczenie. Drażniące jak krążący komar o północy, jednak możliwe do zniesienia. Starasz się nie zwracać uwagi na ból brzucha i napięty kark. Zmartwiony tym, co się dzieje, zaczynasz unikać dłuższej refleksji nad własnym samopoczuciem i zdrowiem.

Dzieje się tak dużo, że nie masz czasu zapisać się do lekarza. Praca, prowadzenie domu, więcej pracy. Utwierdzasz się w przekonaniu, że wszyscy mają tak samo, a może nawet gorzej. Ciebie tylko co kilka dni boli głowa, więc całkiem naturalne wydaje się przekonanie: ,,kogo nie boli głowa w czasach przebodźcowania?” Organizm pracuje na najwyższych obrotach, a ty przyzwyczaiłeś się do życia w ciągłej gotowości, nawet jeśli nie pamiętasz już, na co właściwie miałbyś być przygotowany.

Napięte mięśnie są obecnie twoją codziennością, zauważasz je dopiero wtedy, gdy na chwilę przestają boleć. Pojawiająca się myśl: „chyba potrzebuję pomocy” zostaje szybko zagłuszona przez inne. Omijasz je tak sprawnie, jak kontakt z ludźmi, którzy coraz bardziej zaczynają cię denerwować — swoimi poradami, uwagami i wymaganiami. Słyszysz od nich, że wyglądasz na zmęczonego i może warto byłoby znaleźć czas na sen. „Szkoda czasu, są ważniejsze rzeczy do zrobienia”. I biegniesz — może i po parku, sprawiając wrażenie prowadzenia zdrowego stylu życia — między piątą kawą, elektrolitami, trzecim papierosem i brakiem śniadania. Papierosa może zastąpić siłownia, szafka pełna słodyczy albo cotygodniowa impreza kończąca się używkami.

Tymczasem lekkie zdenerwowanie od dawna jest już daleko za tobą. Powracające bóle głowy odbierają jasność myślenia. Zauważasz, że w roztargnieniu mylisz dni, sypiesz sól do herbaty, zapominasz opłacić rachunki. Jedzenie przestaje smakować, nawet nie masz ochoty jeść. Ostatniej nocy obudziłeś się zlany zimnym potem, z kołatającym sercem i ściskiem w gardle. Masz dość. Nie rozumiesz, jak znalazłeś się w obecnym miejscu — wyczerpany, obojętny na własną przyszłość, zmuszający się do wstania z łóżka.

Objawy przewlekłego stresu

Nie ma jednego sposobu przeżywania przewlekłego stresu. Może objawiać się utratą zainteresowania dotychczasowym życiem, szybkim przechodzeniem między płaczem a krzykiem czy silnym pobudzeniem uniemożliwiającym odpoczynek. Charakterystyczna staje się trudność w podejmowaniu decyzji — są one albo odwlekane w czasie, albo przeciwnie, podejmowane zbyt szybko. Zachowanie osoby żyjącej w przewlekłym stresie może z perspektywy otoczenia wyglądać chaotycznie, czasem wręcz ocierać się o ryzyko. Człowiek zmęczony psychicznie nie szuka jednak kolejnych powodów do stresu. Szuka ulgi.

Niezauważalna destrukcja

Wiele osób nie rozpoznaje przewlekłego stresu, bo nie doświadcza spektakularnych ataków paniki czy załamań. Zamiast tego pojawia się powolne zużywanie energii. Coraz mniej cierpliwości. Coraz mniej przestrzeni na spontaniczność. Dlatego tak ważne jest zauważenie momentu, w którym napięcie zamiast znikać, zostaje na dłużej. Organizm zwykle wysyła sygnały wcześniej, zanim całkowicie odmówi współpracy.